Wie in Nederland opgroeide voor de jaren zestig, kende de turkse tortel niet. In iets meer dan een halve eeuw is deze slanke duif vanuit Klein-Azië heel Europa veroverd. En inmiddels zit hij in bijna elke tuin, als je weet waar je op moet letten.
Hoe herken je de turkse tortel?
De turkse tortel (Streptopelia decaocto) is kleiner dan een postduif, slanker van bouw, en heeft een warme zandbruine kleur. Het meest kenmerkende is het dunne, zwarte halsbandje op de achterkant van de hals — een dun lijntje met een witte rand. Jonge vogels missen dat bandje nog.
Het geluid is onmiskenbaar: een drievoudige koerende roep, “doe-doe-doe” of “koe-koe-koeh”, de middelste lettergreep iets lager. Eenmaal in je oren, hoor je het overal. Het is een van de meest vertrouwde geluiden in Nederlandse woonwijken.
De opmars van de turkse tortel
Hoe de turkse tortel vanuit Turkije en de Balkan in een paar decennia heel Europa veroverde, is een van de opmerkelijkste verhalen in de Nederlandse vogelnaturhistorie. In de jaren vijftig bereikte de soort Nederland voor het eerst. In 1960 broedden er een paar honderd paar. Nu zijn het er honderdduizenden.
De theorie is dat de soort profiteerde van de verandering in het landelijk gebruik: meer graan op het erf, meer stedelijke groei, mildere winters. Ze volgden het brood, letterlijk.
Leven en gedrag
Turkse tortels leven vrijwel het hele jaar als stel samen. Ze zijn monogaam en broeden meerdere keren per jaar. Het nest is een simpele platform van takjes in een struik of lagere boom. Ze leggen standaard twee eieren.
Ze zijn niet schuw, maar ook niet te tam. Ze eten het liefst van de grond — graan, broodkruimels, zaden — en drinken op dezelfde manier als andere duiven.
Verschil met de zomertortel
Er is ook een zomertortel (Streptopelia turtur), een trekvogel die in de zomer in Europa is en er snel op achteruitgaat. Die is kleiner, heeft een gevlekte bruine rug, en klinkt heel anders. De zomertortel is een beschermde soort en zeldzamer dan vroeger. Als je een tortel ziet, is het tegenwoordig bijna altijd een turkse tortel.
Turkse tortels voor de liefhebber
Turkse tortels worden ook gevangen gehouden. Ze zijn rustige, weinig eisende vogels die makkelijk wennen aan gevangenschap. Ze zijn goed geschikt voor mensen die voor het eerst duiven willen houden: niet te groot, niet lawaaierig, niet erg gevoelig voor ziektes.
Meer lezen: Houtduif in de tuin | Sierduiven houden | Wilde duiven in je tuin
