Postduiven gebruiken waarschijnlijk meerdere soorten informatie om naar hun hok terug te keren. Onderzoek ondersteunt onder meer een rol voor geur, zon, aangeleerde landschapskenmerken en mogelijk het aardmagnetisch veld. Eén allesverklarend ‘navigatiezintuig’ is niet aangetoond.
Kaart en kompas zijn verschillende taken
Een kompas geeft richting, maar vertelt niet waar het vertrekpunt ten opzichte van het hok ligt. Voor thuiskomst moet een duif vermoedelijk eerst haar positie bepalen en daarna de juiste vliegrichting kiezen. Verschillende signalen kunnen bij die twee taken een andere rol spelen.
De zon als richtingaanwijzer
Duiven kunnen de stand van de zon gebruiken in combinatie met hun biologische klok. Klassieke klokverschuivingsexperimenten laten zien dat een verstoord dagritme de aanvankelijke vliegrichting kan veranderen. Bewolking maakt thuiskomst niet onmogelijk; duiven beschikken dus over aanvullende informatie.
Geur en regionale informatie
Geuronderzoek wijst erop dat luchtgedragen geuren belangrijk kunnen zijn voor het bepalen van de positie, vooral in onbekend terrein. De precieze werking en het relatieve belang verschillen mogelijk per omgeving en ervaring. Het is te eenvoudig om over één ‘geurspoor naar huis’ te spreken.
Het aardmagnetisch veld
Er zijn aanwijzingen dat duiven magnetische informatie kunnen waarnemen, maar het biologische mechanisme en de betekenis tijdens een normale vlucht zijn nog onderwerp van onderzoek. Eerdere claims dat specifieke magnetietdeeltjes in de snavel dé sensor vormen, bleken niet afdoende bewezen. Magnetenproeven leveren bovendien geen universeel, eenvoudig effect op.
Herkenningspunten dichtbij huis
Ervaren duiven kunnen wegen, bebouwing, waterlopen en andere landschapskenmerken leren gebruiken. GPS-onderzoek laat zien dat veel duiven voorkeursroutes ontwikkelen. Dicht bij het hok wordt visuele herkenning steeds belangrijker, maar ook daar blijft oriëntatie een combinatie van waarnemen en leren.
Wat betekent dit voor het opleren?
- Laat jonge duiven eerst de directe omgeving van het hok leren kennen.
- Bouw afstand geleidelijk op en kies goed zicht, rustig weer en veilige losplaatsen.
- Vergroot afstand pas wanneer thuiskomst en herstel stabiel zijn.
- Gebruik geen honger, uitputting of herhaalde riskante lossingen als selectiemethode.
- Stop bij ziekte, slecht herstel, extreme hitte, mist of ongunstige wind.
Zelfs goed voorbereide duiven kunnen verloren gaan door weer, roofvogels, verwonding, botsingen of een verkeerde koers. Oriëntatievermogen maakt een vlucht nooit risicoloos.
Verder lezen: Oriëntatievermogen van postduiven | Jonge duiven opleren | Verliezen van jonge duiven beperken
Geef een reactie